11 lutego 2026
Prezentowana wystawa nawiązuje do wielowiekowej historii Żydów na terenie naszego kraju sięgającej X w. Wówczas osiedlali się oni m.in. w Polsce. W XII w. na mocy statutu kaliskiego nadano im przywileje i autonomię na ziemiach polskich. Przez stulecia Polacy i nasi sąsiedzi Żydzi wspólnie radzili sobie w czasach zaborów, wojen i pokoju. Przez ponad wiek Polska znajdowała się w niewoli i po Wielkiej Wojnie w na gruzach zrujnowanego okupacją zaborczą państwa powstawał nowy ład, nowe struktury administracyjne, nowe relacje społeczne w Niepodległej. Państwo było wielonarodowościowe i wielokulturowe, w którym mieszkali we wsiach, miastach i miasteczkach m.in. Polacy i Żydzi. Dobrze zachowane dokumenty z działalności urzędów z okresu I wojny światowej i dwudziestolecia międzywojennego w zasobie naszego archiwum pozwalają na prezentację życia społeczności żydowskiej po 1918 r. i te stanowią najliczniejszą część wystawy.
Na wystawie znalazło się kilka pamiątek po okresie I wojny światowej z niewielu zachowanych materiałów archiwalnych wizualnych tego okresu, by przejść do 1919 r. i dokumentów paszportowych z fotografiami Żydów udających się na emigrację.
W byłym województwie kieleckim trudny był 1936 r. Obfitował w liczne spory i zajścia ze społecznością żydowską. Przez to miał wpływ na tworzenie przez Żydów własnej samoobrony. Na wystawie zamieściliśmy dokumenty dotyczące organizacji „Zelbszuc” w Miechowie.
W części końcowej zaakcentowano także sferę życia społeczności żydowskiej związaną z kultem religijnym, działalnością społeczną prowadzoną na terenie województwa na przykładzie wybranych dokumentów.
Przygotowali:
Łukasz Guldon, Paulina Kaleta
Galeria zdjęć
