21 lipca 2026
W roku 2026 przypada 210 rocznica utworzenia w Kielcach Szkoły Akademiczno-Górniczej. Z tej okazji jak również z okazji obchodów Roku Stanisława Staszica Archiwum Państwowe w Kielcach zaprasza do zapoznania się z wystawą wybranych materiałów archiwalnych związanych z pierwszą w Polsce uczelnia techniczną, którą była Szkoła Akademiczno-Górnicza w Kielcach.
Na mocy postanowienia namiestnika Królestwa Polskiego generała Józefa Zajączka z 20 lutego 1816 r. o utworzeniu Głównej Dyrekcji Górniczej miała zostać założona „szkoła górnicza praktyczna w celu kształcenia zdatnych do kopali urzędników i oficjalistów”. Organizacją szkoły miały zając się Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych oraz Komisja Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Ogromne zasługi dla utworzenia szkoły miał Stanisław Staszic. Komisja Oświaty Królestwa Polskiego 4 czerwca 1816 r. wydała reskrypt dotyczący jej utworzenia. Szkoła stanowić miała „jeden z głównych elementów planu odbudowy polskiego górnictwa.”
Postanowieniem namiestnika generała Zajączka z 17 sierpnia 1816 r. na siedzibę Głównej Dyrekcji Górniczej oraz szkoły wybrano Pałac byłych biskupów krakowskich. Dla Szkoły Akademiczno-Górniczej przeznaczono północne skrzydło budynku. Kadrę stanowili wybitni profesorowie min. Bogumił Puss, który wykładał chemię, hutnictwo, geografię mineralną, Fryderyk Wilhelm Lampe był wykładowcą matematyki, fizyki i maszynerii górniczej, Karol Henryk Kaden wykładał probierstwo.
Studentów Szkoły Akademiczno-Górniczej nazywano elewami, a w zależności od etapu edukacji obowiązywał ich określony mundur górniczy. Studenci najwyższej klasy nosili mundur klasy szóstej Korpusu Górniczego.
Szkoła działała krótko, gdyż już w grudniu 1826 r. Rada Administracyjna Królestwa Polskiego, powołując się na dekret carski z 13 grudnia 1824 r. wcieliła Dyrekcję Górniczą do Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu i poleciła przeniesienie jej w 1827 r. z Kielc do Warszawy. Ponieważ na mocy postanowienia namiestnika generała Zajączka z 1816 r. Dyrekcja Górnicza i Szkoła Akademiczno-Górnicza stanowiły w pewnym sensie całość, to szkoła też musiała zostać przeniesiona do Warszawy. Przeniesiona szkoła nie wznowiła już niestety swojej działalności.
Przygotowała Paulina Kaleta
