9 marca 2026
„Wstępuję świadomie i dobrowolnie do szeregów … i Panu Bogu Wszechmogącemu w Trójcy Świętej Jedynemu oraz Najświętszej Królowej Korony Polskiej uroczyście przyrzekam: całemu narodowi polskiemu bez różnicy stanów, warstw i zawodów wiernie i bezinteresownie służyć, o rzeczywistą niezależność Polski i o realizację katolickich ideałów, prawdy, sprawiedliwości i miłości społecznej w Polsce walczyć …”. (cyt. z przysięgi kobiet Armii Krajowej, Zbiór Marii Opielińskiej).
W dniu 1 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” – bohaterów niezłomnych, którzy po zakończeniu walki z niemieckim okupantem podjęli dalszy bój o rzeczywistą niepodległość Polski. Święto to upamiętnia członków powojennego podziemia niepodległościowego, którzy nie złożyli broni wobec narzuconej władzy komunistycznej. Żołnierze ci przez lata byli poddawani brutalnym represjom ze strony aparatu bezpieczeństwa państwa komunistycznego. Byli aresztowani, poddawani torturom, skazywani w pokazowych procesach na wieloletnie więzienie lub karę śmierci. Wielu z nich potajemnie grzebano w nieoznaczonych miejscach, a ich rodziny doświadczały szykan, inwigilacji i wykluczenia społecznego. Władze komunistyczne starały się wymazać ich z pamięci narodowej, przedstawiając ich jako „wrogów ludu” i „bandytów”.
Do dziś nie poznaliśmy całej prawdy o wszystkich ofiarach komunistycznego reżimu. Jednak stopniowo ujawniane i przez lata skrywane dokumenty oraz badania historyczne pozwalają coraz pełniej odtwarzać losy tych, którzy zostali skazani na zapomnienie. Dzięki temu możliwe staje się przywracanie im należnego miejsca w historii oraz oddanie hołdu ich ofierze i niezłomnej postawie.
Na przygotowanej wystawie prezentujemy materiały archiwalne pochodzące z urzędów działających na terenie powojennej Polski i planowanych przez organy bezpieczeństwa prześladowaniach. Część przedstawionej dokumentacji pochodzi ze zbiorów prywatnych, a część z zasobów archiwów Armii Krajowej, „Szarych Szeregów” czy NSZ. Z ich zawartości prezentujemy Państwu wybrane publikacje prasowe, materiały informacyjne o losach i prześladowaniach Niezłomnych, ale także wzruszające listy rodzin i żołnierzy potwierdzające ich tragizm i patriotyczną walkę o sprawiedliwość.
Przygotował:
Łukasz Guldon
